cymbały

fot. Waldemar Kielichowski © Instytut Muzyki i Tańca, Warszawa

Klasyfikacja: 3 Chordofony / 31 Chordofony proste lub cytry / 314 Cytry płytowe / 314.1 Rzeczywiste cytry płytowe / 314.12 Z rezonatorem / 314.122 Z rezonatorem skrzynkowym (cytra skrzynkowa) / 314.122-4 Rzeczywiste cytry płytowe z rezonatorem skrzynkowym (cytra skrzynkowa) pobudzane przez uderzanie młoteczkami lub innymi przyrządami
Wykonawca: Rydzik Jan
Rok wykonania: 1983
Miejscowość: Grodzisko Dolne
Region: Podkarpacie
Kraj: Polska
Własność: Muzeum Etnograficzne im. Franciszka Kotuli w Rzeszowie
Numer inwentarzowy: MRE 8114
Opis obiektu: korpus instrumentu w kształcie trapezoidalnym; na płycie wierzchniej znajdują się trzy okrągłe otwory rezonansowe, dwa z nich takiej samej wielkości, jeden mniejszy; nad płytą wierzchnią przebiega 20 pasm strun, po 5 strun w każdym paśmie, rozpiętych między zaczepami i kołkami (do strojenia), wspartych na dwóch rzędach pojedynczych, drewnianych podstawków (10 i 10), każdy z metalowym prętem na wierzchu; struny melodyczne przebiegają naprzemiennie z basowymi; melodyczne podzielone są podstawkami w stosunku 2:3, w związku z czym ich lewe odcinki brzmią o kwintę wyżej od prawych; struny basowe są niepodzielone; do dolnej płyty przytwierdzone są trzy wytoczone w drewnie nóżki; na listwach bocznych umieszczone są dwa zaczepy do mocowania paska (do zawieszania cymbałów na szyi podczas gry na stojąco); do grania służą dwie drewniane palcatki; metalowy klucz przeznaczony jest do strojenia instrumentu
Elementy dekoracyjne: boki zdobione ryzowanym falistym ornamentem, pokrytym złotą farbą; płyta dolna, listwy i boki pomalowane na czarno; płyta górna pokryta bezbarwnym lakierem; namalowane czarną farbą motywy roślinne; w okrągłych otworach rezonansowych motywy geometryczne z drewnianych listewek; palcatki pomalowane czarną farbą
Wymiary: 980 x 790 x 90 x 408 mm
Materiały: drewno, metal
Inskrypcje: na dolnej i górnej płycie wypalona sygnatura: ,,Jan Rydzik”; (na górnej trzykrotnie), a także napis ,,Serenada”
Skala dźwiękowa, strój: zmienny, na ogół najniższy dźwięk G – d, rozpiętość od dwóch, czasem niepełnych, oktaw do nieco ponad czterech
Praktyka wykonawcza: niegdyś instrument muzyków żydowskich i cygańskich, później muzykantów ludowych; grano na nim solowo lub w kapelach, zwłaszcza na Wileńszczyźnie oraz Rzeszowszczyźnie i Podkarpaciu, gdzie po II wojnie światowej stały się muzycznym wyróżnikiem regionu; cymbały ze wschodniej Małopolski są na ogół większe, głośniej brzmiące niż z Wileńszczyzny
Autor karty: Jolanta Pękacz / Zbigniew J. Przerembski


<< Powrót